El Sistema... Öncelikle ilk defa duyanlar için özet geçmek
gerekirse; Venezüela devletinin 1975
yılından beri uyguladığı,“Venezüela ulusal genç ve çocuk orkestraları ağı”
olarak adlandırılan bir devlet politikası. Bir ekonomist ve müzisyen olan Jose Antonio Abreu`nun tohumlarını attığı, geliştirdiği
ve sürekli gelişmekte olan bir sistem. Merkezinde müzik ve çocuklar var. Devlet
politikası olarak, tüm masrafları (müzik aletleri, yemek vs. dahil) Venezüela
devletine ait olmakla birlikte “gönüllü” çocuklara anaokulundan itibaren klasik
müzik eğitimi veriliyor ve bunlardan her yaş grubunda orkestralar kuruluyor.
Yüzde 70 ila 90`ı fakir ailelerin çocuklarının oluşturduğu sistem temel olarak müzik eğitimini hedefliyor gibi görünse de, sonuçları hiç de öyle değil. Yılda
350000 çocuğun ve gencin aktif olarak içinde bulunduğu El Sistema Venezüela`nın
genç nesilini küçük yaşta “işleyerek” suçtan uzak tutuyor, inanılmaz bir klasik müzik eğitiminin yanında
bunun getirileri olarak, analitik düşünme yeteneği, ekip olarak çalışabilme
yetisi , sosyal ve kendine güveni olan, yani mental olarak sağlıklı bir nesil
yetiştiriyor.
El Sistema`nın tüm bu mental açıdan sağlıklı genç nesil
amacının bir meyvesi daha var. “Simon
Bolivar Symphony Orchestra” . Ulusal genç ve çocuk orkestralarından mezun olan
yetenekli çocuklar da Venezüela halk kahramanı Simon Bolivar`dan adını alan
dünyaca ünlü Simon Bolivar Senfoni Orkestrasına yükseliyor. Orkestranın
şefliğini, yine bir El Sistema meyvesi olan dünyaca ünlü şef Gustavo Dudamel
yapıyor. El Sistema, Jose Antonio Abreu,
Simon Bolivar Symphony Orchestra ve Gustavo
Dudamel ile ilgili daha fazla bilgi için buyrun wiki sayfası.
2011 yılında İksv gerçekten büyük iş yaptı ve El Sistema - Simon
Bolivar Senfoni Orkestrasını İstanbul`a getirdi. İksv için hazırladığım bu
videoda, 13 dakika içinde El Sistemayı anlatmaya çalıştık. Anaokulu
seviyesinde, önce maket enstrümanlarla müzik aletlerini tutmayı öğrenen
çocuklardan, yaş grupları ilerledikçe kurulan orkestralara ve gösterdikleri gelişimi gözlemleyebildiğimiz
içerikte, son olarak da El Sistema`nın en güzel meyvesi Simon Bolivar Senfoni
Orkestrasını izleyecez. Özet geç derseniz size ne kadar fakir de olsalar dünyaya
güzel çocuklar ve gelecekler yetiştiren Venezüelaya imrenmemek elde değil derim.
Son olarak da ülkemizde buna benzer bir çalışma olduğunu
biliyorum, tamamiyle gönüllülerden oluşan bir ekip ve “Ak” olmayan bir belediye
ile ortaklaşa sıfır bütçe ile seçtikleri plot bölgede el yordamı ile birşeyler
yapmaya, kendi El Sistemamızı yaratmaya çalışıyorlar. Şu an için bir çırpıda
sayabileceğiniz öğrenci sayısı, umarım bir gün bizim ülkemizde de yüzbinlere
ulaşır diyor ve mektubumu sonlandırıyorum efenim. Hepimize bol müzikli saatler.
Viva Venezüela, Viva Chàvez ulan! Haha şimdi tekrar okudum da ne çok meyve demişim arkadaş. :) Sürç-i Lisan ettiysek affola, gerçi Tdk
sürçülisan olarak yazılmasını öneriyomuş. Peh :) Neyse hadi görüşürüz. Enjoy...
Kusturica;
modern, rasyonel bir düzenli hayat yerine kaotik yani düzensiz bir
belirsizliği, hayatın bir şenlik olarak yaşanmasını, doğadan kopmamış bir
hayata duyulan özlemin temsilcisi olarak Çingenlerin yaşamını,
toplulukçu-dayanışmacı değerleri karnavallaşmış bir anlatım üslubu ile
seyirciye sunar. Savaşın, şiddetin, milliyetçiliğin, dinlerin ve ideolojilerin
saçmalığını sürekli olarak öne çıkartır. Slav halklarının yerel kültürünü
modernist bir tarzda gözler önüne sererken, genellikle tipik özellikleri öne
çıkan ayyaş, üçkağıtçı, hırsız, madrabaz, deli, saf, buna karşılık tezat
şekilde de son derece gelişkin insancıl özelliklere sahip ama hepsi de modern
toplumun meşruluk sınırları dışında yaşayan gülünç karakterler kullanır
öykülerinde. Aslında biraz Chaplin`in Şarlo`su, biraz Kemal Sunal`ın Şaban`ı
gibidir karakterleri bana göre. Toplumun iyi ve kötü olarak ayrıştırdığı
özelliklerini barındırır içinde. Gerçi bu sıraladığım film dili yüzünden Zizek
tarafından ağır bir şekilde eleştirilip, paparalanmıştır. Zizek;
"bence Emir Kusturica, Batı'ya Balkanlarda görmek istediği
şeyi gösterdi. İnsanların seviştiği, sürekli kafa çekip sızdığı delirmiş bir
coğrafya. Bu Batı'nın Balkan miti işte. Kusturica, sert, harbi bir balkan
erkeği rolü oynuyor. Ama bence batı dünyasının şaklabanı o. Batı dünyasının Yugoslavya'da
olanları yanlış anlamasına katkıda bulundu." cümlelerini kurmuş Kusturica için. Her ne kadar kişisel olarak;
hele ki son on yılda daha önce anlattığı tüm hikayelere ters düşercesine siyasi
bağlamda tezat oluştururcasına çark eden Kusturica hakkında Zizek`e katıldığım
noktalar olsa da, bir film anlatıcısı olarak Kusturica ve özellikle de
Çingeneler Zamanı benim için çok özel bir yere sahip.
Bu videoda kullandığım parça filmde önemli bir yere sahip olmasına rağmen
orjinal soundtrack`te bulunmayan bir şarkı. Ederlezi Avela. Bir Yugoslavya halk
şarkısı, Alo Mange Liloro olarak da biliniyor. Filmin önemli iki sahnesinde
duyuyoruz bu şarkıyı, Perhan ve kardeşi İtalya`ya tedavi için yola
koyulduklarında büyük annelerinden (Khaditza) ayrılırken ve ikinci olarak tabi
ki filmin en etkileyici ve meşhur sahnelerinden biri olan meyhane sahnesinde.
Bu sahne genel olarak filmin küçük bir projeksiyonu gibi bi bakıma, müziğin
acının bir tezahürü olarak karşımıza çıkması, filmin geneline de özenle
serpilmiş bir anlatım.
Neyse kısa kes diyorsunuzdur yavaş yavaş. Özet geçecek olursam;
çok sevdiğim bir yönetmenin, çok sevdiğim bir filminin, en çok sevdiğim
sahnesini iskelet olarak aldığım bir
kolaj bir tribute video izleyeceksiniz efenim. Filmi izlemeyenler için
bir takım ,ekşici piç ifadesiyle, spoilerlar içerebilir. Dikkatinize!!!!.
Ayrıca hayatlarını kaybeden ana karakter Perhan`ı oynayan Davor
Dujmovic, büyükanne Kaditza`yı oynayan Ljubica Adzovic(ki kendisi filmin
çekildiği köyün sakinlerinden ve profesyonel oyuncu olmamasına rağmen inanmaz
bir performans sergilemiş ve Kusturica tarafından Çingeneler Zamanı filminden
10 yıl sonra Kara Kedi Ak Kedi filminde de başrol verilmiştir) ve benim de 2007
yılında beraber çalışma şansı bulduğum, bu kadar gerçeküstü öğeler taşıyan filmin bu kadar gerçekçi bir anlatıma sahip olmasında yarattığı atmosfer ile büyük emeği geçen görüntü yönetmeni Vilko Filac
için de bu satırları yazdığım sırada kadehimi kaldırmak istiyorum. Toprakları
bol olsun... Umarım şarkıda da dediği gibi hepimizi bir kara tren ve
sevenlerimizi bir kara sabahın beklediği yerde huzurludurlar.
